Türkiye ve Kanada Matematik ders kitaplarında yer alan problem kurma etkinliklerinin incelenmesi: Bir karşılaştırma araştırması

Problem kurma etkinliklerinin matematik öğretimi sürecinde etkili bir öğrenme ve öğretim yaklaşımı olduğu alanyazın çalışmalarında sıklıkla belirtilmektedir. Son yıllarda ülkemizdeki matematik ders kitaplarında da problem kurma etkinliklerine yer verilmektedir. Bu çalışmada da Türkiye’de ve Kanada’da kullanılan ders kitaplarında bulunan problem kurma etkinliklerinin, öğrenme alanı, sınıf düzeyi ve problem kurma türlerine göre karşılaştırılması amaçlanmıştır. Türkiye’de Talim ve Terbiye Kurulu tarafından onaylanan Millî Eğitim Bakanlığına (MEB) ve özel yayınevlerine ait ortaokul düzeyindeki matematik ders kitapları ile Kanada’daki Pearson Yayınevine ait “Math Makes Sense” adlı ders kitaplarında yer alan etkinlikler doküman incelemesi yoluyla karşılaştırılmıştır. Türkiye’de ve Kanada’da okutulan matematik ders kitaplarından ortaokul sınıf seviyelerinden birer kitap seçilmiştir. Böylelikle sekiz matematik ders kitabı incelenerek ders kitaplarında eşit sayıda dağılım olması sağlanmıştır. Verilerin analizi sürecinde ise alanyazından yararlanılarak bu araştırmaya özgü analiz formu geliştirilmiştir. Bu forma göre araştırmacılar, problem kurma etkinliklerini karşılaştırmalı olarak analiz etmişlerdir. Araştırmanın bulgularına göre Kanada’da kullanılan ders kitaplarında, Türkiye’de kullanılan ders kitaplarına kıyasla daha fazla sayıda problem kurma etkinliği olduğu görülmüştür. Kanada’da kullanılan matematik ders kitaplarında, yapılandırılmış, yarı yapılandırılmış ve serbest problem kurma türünün üçüne de yer verildiği; Türkiye’de kullanılan matematik ders kitaplarında ise yapılandırılmış ve yarı yapılandırılmış problem kurma türlerine yer verildiği belirlenmiştir. Kanada’da kullanılan matematik ders kitaplarındaki problem kurma etkinlik türlerinin kendi içinde daha çok çeşitlilik gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca Kanada’da kullanılan ders kitaplarında, Türkiye’de kullanılan ders kitaplarına kıyasla problem kurma becerisi yanında, tahmin etme, açıklama, muhakeme etme gibi beceriler gerektiren etkinliklerin sayısının daha fazla olduğu görülmüştür. Sınıf seviyesine göre problem kurma etkinliklerine bakıldığında Türkiye’de kullanılan ders kitaplarında bunun en çok 5. sınıfta olduğu; Kanada’da kullanılan ders kitaplarında ise en çok 8. sınıfta olmasının yanı sıra sınıf seviyelerine göre dağılımın daha homojen olduğu görülmüştür. Öğrenme alanlarına göre bakıldığında ise her iki ülkede kullanılan matematik ders kitaplarında, “Sayılar ve İşlemler” öğrenme alanında daha fazla problem kurma etkinliğinin yer aldığı belirlenmiştir. Ancak “Sayılar ve İşlemler” öğrenme alanında Türkiye’deki matematik ders kitaplarında yer alan yarı yapılandırılmış problem kurma türleri, Kanada’ya göre daha fazla çeşitlilik göstermektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular ışığında, Türkiye’deki ders kitaplarında daha çok türde ve çok sayıda problem kurma etkinliklere yer verilmesi ve problem kurma etkinliklerinin öğrenme alanlarına homojen dağılması önerilmektedir.

It has been frequently reported in the literature that problem posing activities are an effective learning and instruction approach in mathematics instruction. In recent years, problem posing activities have been included in mathematics textbooks in Turkey. The present study aimed to compare the problem posing activities in Turkish and Canadian textbooks based on the learning area, grade level and problem posing types. The activities in the junior-high school mathematics textbooks published by the Ministry of National Education (MONE and private publishing houses and approved by the Turkish Education Board and the textbooks titled "Math Makes Sense" published by Pearson in Canada were compared with document analysis. One mathematics textbook employed in the instruction in each junior-high school grade level was selected in Turkey and Canada. Thus, eight mathematics textbooks were reviewed to achieve an equal distribution. In data analysis, a unique analysis form was developed based on the literature review. The authors comparatively analyzed the problem posing activities using the analysis form. The study findings demonstrated that there the number of problem posing activities was higher in Canadian textbooks when compared to Turkish textbooks. In Canadian mathematics textbooks, all three types of structured, semi-structured and free problem posing methods are employed. It was determined that structured and semi-structured problem posing types are included in Turkish mathematics textbooks. It was observed that the problem posing activity types in Canadian mathematics textbooks are more diverse. Furthermore, the number of activities that required prediction, interpretation and reasoning skills was higher in Canadian textbooks in addition to the problem posing skills when compared to Turkish textbooks. The analysis of the problem posing activities based on the grade level revealed that they were mostly included in the 5th grade textbooks in Turkey, while in Canada, the distribution of the activities was more homogeneous across the grade levels, but the highest number of activities was observed in the 8th grade textbook. Based on the learning area, it was determined that the number of problem posing activities was the highest in "Numbers and Operations" learning area in the mathematics textbooks in both countries. However, in the "Numbers and Operations" learning area, semi-structured problem posing types were higher in Turkish mathematics textbooks when compared to the Canadian textbooks. Based on the study findings, it could be suggested that a higher number and more diverse types of problem posing activities should be included, and the problem posing activities should be distributed homogeneously based on the learning area in Turkish textbooks.